Postanowiłem stworzyć małe podsumowanie płatnych oraz darmowych dodatków wpływających na wygląd całego wirtualnego świata Flight Simulatora wraz z opisem za co dokładnie odpowiadają - mam nadzieję, że okaże się pomocne i wyeliminuje nieco postów leni (jak podpowiada Rzemyk - śmierdzących), którzy chcą mieć pięknego FS-a, ale nie chce im się szukać za co odpowiadają poszczególne rozszerzenia. Oczywiście, by FS wyglądał ładnie nie trzeba instalować wszystkich dodatków, ale to właśnie ich rozsądne połączenie zapewni najlepszy efekt.
Dodatkowo wprowadziłem opisy programów, którymi można tworzyć lub edytować poszczególne typy dodatków - nie jest to pełna lista, w temacie znalazły się te najpowszechniej używane, ale zazwyczaj im program popularniejszy, tym łatwiej uzyskać pomoc. Głównym serwisem skupiającym twórców dodatków do FS-a jest FSDeveloper, polskojęzyczny SimHangar pełniący podobną rolę niestety zakończył działalność.
Można powiedzieć, że w FS-ie świat, niczym cebula, składa się z warstw których kolejność może być ustawiona w bibliotece scenerii - ważne jest, by była odpowiednia, inaczej efekt końcowy może być marny. Ma to znaczenie szczególnie przy używaniu więcej niż jednego dodatku tego samego typu - normalnie FS wie, że landclass należy nałożyć na mesh, nawet gdy w bibliotece scenerii wpisy są w odwrotnej kolejności. Idąc od dołu są to kolejno:
Mesh czyli siatka wysokościowa
Mesh odpowiada za rzeźbę terenu, zawiera dane o wzniesieniach i dolinach. Szczegółowość siatki określa parametr LOD (z angielskiego level of detail, czyli poziom szczegółowości - im większy tym dokładniejsze odwzorowanie), czasami podawany jako rozdzielczość (odległość między punktami siatki - im mniejsza tym lepiej odpowiada rzeczywistości). Domyślnie FSX posiada mesh LOD10 dla USA (38m), LOD9 dla Europy i Kanady (76m) i LOD7 dla reszty świata (ok.300m). Płatnym dodatkiem polepszającym mesh na prawie całym świecie jest FSGlobal 2010 (Europa, Afryka, Azja, Oceania i obie Ameryki w wyższej rozdzielczości sprzedawane są w serii FSGlobal Ultimate), mniejsze partie globu oferuje także FS Genesis, FS Dreamscapes, OpenVFR i Taburet. Darmowe odpowiedniki można znaleźć na Avsimie i Flightsimie (wystarczy wpisać w wyszukiwarkę mesh lub SRTM) oraz Simviation, gdzie poświęcono im osobny dział.
Nie powstały dodatkowe narzędzia do tworzenia meshu, należy się posłużyć resample.exe z FS-owego SDK. Materiał wsadowy można odnaleźć, posługując się hasłem (Global) Digital Elevation Model (lub Mesh bądź Map) - najwygodniej jest używać GeoTIFF-ów z zakodowaną lokacją.
Landclass i waterclass
Landclass i waterclass mówią FS-owi, gdzie powinien umieścić stosowne tekstury gruntu i wody. Świat jest podzielony na kwadraty o boku długości około 1,2 km, a każdy z nich może wypełnić odpowiednia tekstura - stąd symulator wie, gdzie powinna być pustynia, a gdzie płytka tropikalna woda. Darmowych landclassów dużych obszarów nie ma, płatne produkty zawierające landclass i czasami waterclass to Ultimate Terrain X (dla Europy, USA, Kanady, Alaski i tropikalnych rejonów Ameryki oraz Karaibów), Scenery Tech Landclass, XClass Cloud9 i MyWorld Landclass X.
Najpopularniejszym narzędziem używanym do edycji i tworzenia landclassu jest SbuilderX (poradniki na stronie autora, Avsimie i FSDeveloperze), jednak do tego celu nadają się także EZ-Landclass i FS KML.
Tekstury
Komórki landclassu wypada czyś wypełnić - to zadanie tekstur. Te nie mają osobnego miejsca w bibliotece scenerii, gdyż są powiązane z ladclassem. Szczegółowość tekstur ziemi określa rozdzielczość, podawana w metrach na piksel - w FS9 było to maksymalnie 4,8 m/pix, w FSX może być to nawet 7 cm. W przeciwieństwie do sytuacji na obrazku, przejścia między teksturami na kolejnych kwadratach są płynne. Właściwie niezbędnym dodatkiem są tekstury Adama Millsa, pozwalające pozbyć się pustynności FSX w nieodpowiednich miejscach (jest zestaw dla Europy i USA, po 8 plików każdy), dostępne są też poprawione tekstury sezonowe oraz skały, lasy i góry w wyższej rozdzielczości. Czołowe płatne dodatki zmieniające tekstury ziemi to Ground Environment X (obejmujące cały glob, lecz sprzedawane w pakietach), FTXGlobal zawierający tekstury całego świata w pojedynczej paczce oraz FScene sprzedawane zarówno jako zestaw globalny, jak i mniejsze kawałki. W sklepach można znaleźć także pomniejsze pakiety.
Miłym dodatkiem jest też ładniejsza trawka (widoczna jako tło każdej tekstury ziemi) - do wyboru darmowy PicNic i 2 inne pakiety Aimé Leclercqa oraz również darmowa trawka od twórców REX-a.
Do tworzenia i edycji tekstur wystarczy edytor graficzny (niekoniecznie Photoshop, może to być choćby darmowy Gimp czy Paint.NET) i narzędzie do konwersji - DXTBmp albo Imagetool z SDK.
Autogen
Z teksturami ziemi z kolei powiązany jest autogen, czyli trójwymiarowe obiekty drzew i budynków - za jego gęstość odpowiada suwak w opcjach FS-a. Oprócz ogólnych obiektów, czasami dorzucane są bardziej charakterystyczne, jak restauracje czy wieże ciśnień - za ich występowanie odpowiada plik default.xml (w sieci można odnaleźć nieco wykastrowane wersje, mające poprawić wydajność). Modele drzewek i budynków oczywiście pokrywają tekstury - dostępne są tak ich zamienniki w mniejszej rozdzielczości mające poprawić FPS-y, jak i zwykłe upiększacze, zarówno płatne (drzewka) i darmowe (drzewka, budynki).
Do edycji autogenu musi wystarczyć Autogen Annotator z SDK FS-a - innego specjalnie przeznaczonego do tego narzędzia nie ma (poradnik na Avsimie).
Obiekty wektorowe
Obiektami wektorowymi są drogi, linie kolejowe, rzeki, strumienie, linie brzegowe czy linie wysokiego napięcia - mogą być dzięki temu bardzo dobrze odwzorowane na ogromnych obszarach, jednak mają odczuwalny wpływ na wydajność. Obiekty te automatycznie wycinają autogen, dzięki czemu drogi i rzeki nie są zarośnięte puszczami. Obiekty wektorowe zawierają dodatki z serii Vector Tabureta, pakiety OpenVFR oraz Ultimate Terrain X. Je także można pokryć różnymi teksturami, ale wybór jest zdecydowanie mniejszy niż w przypadku autogenu (choć coś na stronie REX-a i Aimé Leclercqa się znajdzie).
Do tworzenia obiektów wektorowych nadają się SbuilderX, FS KML oraz ADE.
Fotoscenerie
Zamiast pokrywać mesh teksturami dyktowanymi przez landclass, a na tym umieszczać obiekty wektorowe, można po prostu nałożyć zdjęcie lotnicze lub satelitarne. Jednak by wyglądało to dobrze, fotografie w rozsądnej rozdzielczości wypada pokryć autogenem a do tego zapewnić wersję nocną i 5 pór roku (ta 5 to ostra zima). Szczegółowe fotografie zajmują dużo miejsca, dlatego obecnie dostępne fotoscenerie pokrywające cały świat (jak te oferowane przez FS Altitude) mają mizerną rozdzielczość, jedną porę roku i straszą brakiem autogenu. Zdjęcia często otaczają na niewielkim obszarze płatne scenerie (mimo dostępności materiału w różnych serwisach z mapami, przeważnie nie można go wykorzystywać za darmo - to dlatego, mimo prostych w użyciu narzędzi do tworzenia nie ma wysypu darmowych fotoscenerii).
Fotoscenerie można tworzyć posługując się programami SbuildereX, Photo Scenery Maker, FS Earth Tiles czy TileProxy, który podczas lotu pobiera zdjęcia z serwisów z mapami i na bieżąco nakłada je na podłoże w FS-ie.
Scenerie
I w końcu wisienka na torcie - scenerie, czyli szczegółowe odtworzenia obiektów naziemnych, często animowanych - należą do nich między innymi mosty, charakterystyczne budynki i konstrukcje, platformy wiertnicze i przede wszystkim lotniska. Od autogenu odróżnia je sposób tworzenia (obiekty nie są parametryczne), zazwyczaj dużo większa szczegółowość i brak powiązania z określonymi teksturami ziemi. Świetny spis darmowych scenerii można odnaleźć tutaj.
Do tworzenie scenerii niezbędny będzie program do modelowania 3d - darmowy Gmax, komercyjny 3ds Max, czy choćby bardzo przyjazny SketchUp albo płatny, lecz działający w środowisku FSX Instant Object Studio; edytor graficzny i kompilator - pracę ułatwią ModelConverterX i Compile Helper. Do umieszczenia modelu w FS-ie można użyć darmowego Whisplacera, ObPlacera XML, domyślnego Object Placement Tool (może przydać się darmowy programik Abacusa, Scenery Shortcut) albo płatnego Instant Scenery 2. By móc z nich korzystać, należy umieścić swoje modele w bibliotece (nie chodzi tu o FS-ową bibliotekę scenerii) - w tym pomoże Library Creator XML.
Poradniki dotyczące tworzenia w SketchUpie: raz, dwa, trzy.
Przedstawiają właściwie krok po kroku, jak zrobić i wyeksportować model do FS-a. Ostatni pomaga nie zabić przy tym wydajności.
Poradniki dotyczące Gmaxa: raz, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem.
Gmax jest już dosyć stary, podobnie poradniki do niego - nie wszystkie odnoszą się do robienia scenerii do FS-a (niektóre z podlinkowanych nie dotyczą FS-a w ogóle), ale każdy możne być pomocny dla początkującego.
AFCAD-y
Afcadami zwykło się nazywać pliki .bgl zawierające FS-owe lotniska, czyli informacje o pasach, płytach i drogach kołowania, pomocach nawigacyjnych czy pozycji niektórych domyślnych obiektów. Nazwa wywodzi się od nazwy programu którym można było tworzyć i edytować szkielety lotnisk dla FS2002 i 2004, przy tworzeniu lotnisk dla FSX posłużyć należy się programem Airport Design Editor, FSX Planner lub płatnymi Airport Facilitator X lub Airport Studio. Wszystkie są bardzo intuicyjne i przyjemne w obsłudze, oczywiście po zapoznaniu się z dokumentacją (ADE ma świetny manual i kilka poradników w zestawie).
Inne wielkoobszarowe dodatki
Dodatki wymienione poniżej nie mają globalnego zasięgu, lecz pokrywają na tyle duży obszar, że warto o nich wspomnieć. Full Terrain Experience który na dobrą sprawę wyznaczył nowy standard jakości obejmuje Australię podzieloną na 4 regiony, Nową Zelandię oraz części USA i Wysp Brytyjskich, a także oferuje wiele kompatybilnych z "podstawką" lotnisk (niektóre za darmo), a całość mogą uzupełnić dodatki spod szyldu OZx. Fotoerealistyczne pokrycie sporych obszarów oferują płatne Megascenery, Sim Savvy oraz Vero i darmowe Blue Sky Scenery, a do dodatków pokrywających całe kraje zaliczają się fotorealistyczny Switzerland Professional X, Austria Professional X, seria dodatków dla naszych zachodnich sąsiadów Aerosoftu i darmowe Netherlands 2000 v4. Ponadto warto wymienić Tongass Fjords obejmujący spory kawałek Alaski oraz scenerie spisane na tej stronie - można tam znaleźć między innymi duże scenerie Finlandii, Dani, Izraela czy Chile. Tu można wspomnieć także o projekcie America Giga Scenery, zwierającym głównie mesh i obiekty wektorowe. Polskę fototeksturą dla FSX, FS9 i Xplane pokrywa kolejna inkarnacja serwisu VFR Poland.
Wymienione poniżej dodatki (poza aktualizacjami bazy FS-a) nie są sceneriami i nie mają pozycji w bibliotece scenerii.
Niebo i pogoda, pozostałe tekstury
Na wygląd efektów atmosferycznych i nieboskłonu największy wpływ mają tekstury - prezencję FS-a można poprawić kupując jeden z dostępnych pakietów. Tekstury oferują Real Environment Xtreme, Flight Environment X, Active Sky 2012, a mniejsze pakiety można znaleźć wertując sklepy i serwisy z darmowymi dodatkami. Zestawy tekstur często zawierają także zamienniki dla pasów startowych, Słońca i Księżyca czy świateł.
Woda
Za wygląd wody odpowiada tekstura dobrana przez waterclass, normalmapy przedstawiające fale oraz shadery odpowiadające za refleksy światłą i odbicia. Jej efektowność zależy też oczywiście od ustawienia detali w opcjach FS-a. Wymienione wyżej dodatki upiększają także wodę, ale i za darmo można zdecydowanie poprawić jej wygląd. Dostępne są tekstury w rozdzielczości nawet 4096x4096, a dalsze modyfikacje wyglądu wody umożliwia program FS Water Configurator. Zaopatrzyć się można także w plik, który pozwoli FS-owi korzystać z shaderów 3.0 - wzrost wydajności jest widoczny zwłaszcza na nowszych kartach ATI.
Silnik pogodowy
Wypadałoby zarządzać pogodą w bardziej realistyczny sposób niż robi to goły FS, dlatego warto zaopatrzyć się w silnik pogodowy, pobierający aktualne METAR-y i na ich podstawie odtwarzający prawdziwe warunki atmosferyczne. Prym wiedzie Active Sky (obecnie dostępne w wersji 2012 i Evolution) i REX, jednak FSMeteo też ma swoich zwolenników, a i FS Global Real Weather nie pozostaje w tyle. Open Clouds był do niedawna popularny, jednak po wprowadzeniu subskrypcji (tylko w Zjednoczonym Królestwie pozostał darmowy) raczej mało kto zdecydował się na zakup abonamentu. Darmowymi pozostały FSrealWX i FSXWX.
Samoloty AI
Sterowane przez komputer samoloty zapełniają FS-owy świat, jednak te domyślne są klatkożerne i mało realistyczne. Wbrew pozorom zakup pakietu AI może poprawić liczbę klatek na sekundę, zwłaszcza gdy będzie zawierał zoptymalizowane, natywne modele i pozwalał na precyzyjne dobieranie liczby samolotów sterowanych przez komputer. Czołowymi pakietami są Ultimate Traffic II, dostępny w kilku wersjach My Traffic oraz Traffic 360. Pomimo istnienia grupy darmowych, natywnych samolotów dla AI, darmowego pakietu AI z natywnymi modelami niestety nie ma.
Kontrola ruchu lotniczego
Domyślne ATC FS-a jest proste i ma wiele ograniczeń, dlatego powstał szereg jego zamienników. Do dodatków umożliwiających zabawę samemu (poza RedTubem) należą Radar Contact 4, Vox ATC, Pro Flight Emulator i PRO-ATC/X, a programy pozwalające na połączenie z Vatsimem i współpracę z żywym kontrolerem to Squawkbox 4 oraz FSInn. Uwaga, by dołączyć do sieci wymagana jest solidna praktyka offline i znajomość przynajmniej minimów. Płatnym serwisem o podobnym profile jest Pilot Edge.
Planowanie lotu i AIRAC
Domyślne narzędzie do planowania lotów w FS-ie jest bardzo ubogie i uczy złych koncepcji (loty VOR-to-VOR), a do tego możliwość aktualizacji bazy nawigacyjnej pojawiła się stosunkowo niedawno. Lekarstwem na te przypadłości są alternatywne programy wspomagające planowanie lotu - do tych popularniejszych należą Vroute (darmowy z możliwością kupienia większych możliwości), Flight Sim Commander, FSBuild, PFPX i darmowy SimBrief, a zdecydowanie najczęściej używanym generatorem tras jest Routefinder. By w FS-ie móc lecieć po zaplanowanej już trasie, przydatna będzie aktualna baza punktów nawigacyjnych - poszczególne dodatki korzystają zazwyczaj z płatnego AIRAC-a Navigraphu bądź NavDataPro Aerosoftu, a aktualizacje punktów nawigacyjnych i radiopomocy FS-a dostępne są odpowiednio tutaj i tuaj.
Do planowania lotów VFR przydatny będzie program Plan G i SkyVector oferujący mapy całego świata, nie tylko VFR. Wygodny dostęp do europejskich AIP-ów zapewnia EAD Basic (plan można zweryfikować tutaj), a dane i mapki amerykańskich lotnisk można znaleźć w serwisie Airnav. Uaktualnić można także deklinację magnetyczną, ale warto poczytać z jakimi konsekwencjami się to wiąże.
Kamery
Domyślny system FS-a oferuje niezłe możliwości, znacznie szersze niż w przypadku FS9, a do tego pozwala samemu go konfigurować - zmian można dokonywać edytując cameras.cfg, znajdujący się w tym samym folderze co fsx.cfg. Jeśli komuś nadal jest mało widoków, może kupić dodatek Walk&Follow (działa podobnie jak jego odpowiednik dla FS9, choć podobno jest trochę uboższy) lub EZDok Camera. Za darmo niestety nie ma wielkiego wyboru, dostępne są EZWalk oraz Wheelcam (podobny do F1 View dla FS9).
Tryb DX10 preview
Tryb DX10 preview został wprowadzony w SP2/Acceleration i umożliwił FS-owi korzystanie z bibliotek DirectX 10. By cieszyć się cieniami w kokpicie, nowym bloomem czy falami reagującymi na siłę i kierunek wiatru niezbędne są system i karta graficzna wspierające DirectX 10. Implementacja niestety nie zachwycała - DX10 preview nie był do końca kompatybilny wstecznie, co skutkowało nieprawidłowym wyświetlaniem niektórych samolotów, scenerii i efektów. Część niedogodności usunęła darmowa paczka z poprawkami autorstwa Stevego Parsonsa. Kolejne, głównie związane z dodatkowymi sceneriami problemy naprawia płatna wersja dodatku tegoż autora, SteveFX - DX10 Scenery Fixer. Nie wszystkie problemy zostały rozwiązane (m.in. mniejsza kontrola nad antialiasingiem niż w trybie DX9), jednak niedogodności są kompensowane przez mniejszą podatność na błędy OOM i często zwiększona płynność wyświetlania.
Końcowe przetwarzanie obrazu
Dzięki dodatkowym narzędziom wyświetlany obraz może być modyfikowany na bieżąco - zmieniane mogą być nie tylko podstawowe parametry jak nasycenie kolorów, osiągnąć można dużo więcej - od efektu cel shadingu przez wstrzykiwanie antialiasingu po noktowizor. Niegdyś najpopularniejszy był ENBSeries, teraz popularność zyskał SweetFX. Oba współpracują z FSX (pierwszy jedynie w trybie DX9), a szeroka paleta ustawień pozwala osiągnąć przeróżne efekty. Zależnie od ustawień, wydajność renderowania może pozostać na niemal niezmienionym poziomie albo zauważalnie ucierpieć.
Obsługa naziemna
Na koniec lżejszy akcent, czyli obsługa naziemna. O zastąpienie domyślnych FS-owych pojazdów konkurują dwa dodatki, Airport Enhancement Services i Ground Services X. Pierwszy nie jest właściwie dodatkiem globalnym - działa na wybranych lotniskach, podczas gdy drugi funkcjonuje wszędzie. Oba wyposażone są w wersje demonstracyjne, pozwalające przetestować rozszerzenia przed zakupem.
Doszły trzy końcowe punkty - o popularnym ostatnimi czasy trybie DX10, postprocesach i półżartem o obsłudze naziemnej.
